Author Description

Elinizdeki kitap Turkiye literaturundeki iki onemli eksigin farkina varmak icin muazzam ipuclari sunuyor. Ilki, Marx'in entelektuel gelisimi ve onun Hegel ile Genc Hegelciler'e tarihsel referanslariyla ilgili. Turkiyeli okurun agirlikli bir kismi bu iliskiyi, Marx'in Feuerbach ve Hegel'e iliskin kendi degerlendirmeleri uzerinden okuyor ve -isin ilginc yani- oldugu gibi kabulleniyor. Ayni durum ozellikle Bruno Bauer'e odaklanmis elestirilerin yogunlastigi Kutsal Aile (Elestirel Elestirinin Elestirisi) icin de gecerli. Marx bu metinde eski arkadasi Bauer'e oldukca nukteli ve hakaretamiz ifadelerle, politik bir kopusu belirginlestirmek amaciyla saldiriyor. Bauer'in teorik konumu hic bilinmese de, Marx'in guclu kalemi okuyanlari buyulu bicimde kendi yaninda saf tutmaya zorluyor. Lakin buyu, yazarinin bilincinde oldugu ama okurunun hic tanismadigi tarihsel bir arka plani da yogun bir sisle perdelemeye basliyor. Kant'tan baslayip, Fichte, Schelling, Hegel ve Bauer'in de icinde oldugu Genc Hegelcilerle devam eden Alman Felsefesi gelenegi ve onun en yetkin silahi diyalektigin tarihsel gelisimi gorunmez kilindiginda Marksist literaturun Turkiye'deki corak cografyasi ile karsilasmak kacinilmaz oluyor. Bruno Bauer ve Karl Marx bu corak uzami yesillendirmek icin kiskirtici bir baslangic. Kitabin onemini bir kat daha arttiran ikinci ozelligi ise gunumuzle oldukca yakindan ilgili; lakin bu onem sadece dikkatli okurun gozlerine acik ve oldukca dolayimli. Augustinus'tan Thomas Aquinas'a, Anselmus'tan Dun Scotus'a kadar islenen Hiristiyan teolojisi Spinoza'dan Hegel'e kadar uzanan tarihsel aralikta da oldukca nitelikli bir rasyonellestirmeye tabi tutuldu ve elbette Marx ve Feuerbach'in da dahil oldugu Genc Hegelciler'in din elestirisi de, bu kuramsal zemin karsisinda bir o kadar nitelikli olarak ortaya cikti. Oysa hakikat ufkunu dogrudan temsil ile kisitliyan Islam'in gundelik ahlaki yukumluluklere odaklanmis 'kuramsal' zemini, karsisindaki elestirinin de kisitli ve verimsiz bir bi